Gebruikersbeheer als bitemporeel model (voorstel)
Stand: 6 oktober 2026. Backend gebouwd (stap 2 en een minimale 2b): codegen in de repo, migratie, login, seed, middleware per verzoek, admin-eis voor domein
beheer. Het beheerscherm (stap 3) staat in de Studio: activiteit Gebruikers. Gebruik en details:AUTH_DEVELOPER_GUIDE.md§3.5a, §6, §11. Aanleiding: er is geen gebruikersbeheer-UI. Accounts gaan nu met de hand in de tabelgebruiker(AUTH_DEVELOPER_GUIDE.md§11,VPS_DEPLOYMENT.md§7). Backlog: §38.
Aanpak: eat your own dogfood
Gebruikers worden op dezelfde manier vastgelegd als alle nieuwe gegevens: als stukje bitemporeel
M1-model in V3, waaruit codegen de backend maakt. Lijst, aanmaken, rol toewijzen, blokkeren
en tijdreizen komen dan uit de gegenereerde API. Met de hand blijven alleen de inlog-endpoints
en de admin-gate over. Het scherm wordt een Studio-activiteit, naar het voorbeeld van
AI-toegang (studio/activities/aiToegangActivity.jsx). Functioneel is het beheer van
Imprint de blauwdruk (imprint-engine/packages/runtime-admin/src/admin-server/users.ts):
aanmaken met een gegenereerd wachtwoord, resetten, rol zetten (een admin kan zichzelf de
admin-rol niet afnemen) en het eigen wachtwoord wijzigen met controle van het oude.
Het model

Bron: gebruikersbeheer-model.mmd. Het model zelf:
gebruiker — v3-model.json.
classDiagram
direction LR
class Gebruiker {
<<entiteit · domein beheer · materieel>>
}
class GebruikerIdentiteit {
<<GE · enkelvoudig · formeel>>
gebruikersnaam : string [verplicht, uniek]
weergavenaam : KorteTekst
email : Emailadres
}
class GebruikerStatus {
<<GE · enkelvoudig · materieel>>
status : Gebruikersstatus [verplicht]
toelichting : LangeTekst
}
class GebruikerRoltoewijzing {
<<GE · meervoudig · materieel>>
rol : Gebruikersrol [verplicht]
domein : KorteTekst «leeg = alle»
toelichting : LangeTekst
}
class Gebruikersstatus {
<<enum>>
actief
geblokkeerd
}
class Gebruikersrol {
<<enum>>
viewer
editor
admin
}
class gebruiker_inlog {
<<plumbing · niet gegenereerd>>
gebruiker_id : bigint
wachtwoord_hash : text
laatste_login_op : timestamptz
wachtwoord_gewijzigd_op : timestamptz
}
Gebruiker "1" *-- "1" GebruikerIdentiteit
Gebruiker "1" *-- "1" GebruikerStatus
Gebruiker "1" *-- "0..*" GebruikerRoltoewijzing
GebruikerStatus ..> Gebruikersstatus
GebruikerRoltoewijzing ..> Gebruikersrol
gebruiker_inlog "0..1" --> "1" Gebruiker : hoort bij
Keuzes
Het wachtwoord blijft buiten het bitemporele deel. Er zijn drie redenen:
- Registraties worden nooit gewist. Elke wachtwoordwijziging zou de oude hash voor altijd bewaren, ook in backups en replays.
- Codegen maakt voor elk veld GET-endpoints en GraphQL. Een hash mag je nooit kunnen opvragen, ook een admin niet.
- De laatste login bijhouden zou bij elke login een registratie opleveren. Dat is ruis.
Daarom staan de hash, laatste_login_op en wachtwoord_gewijzigd_op in de plumbing-tabel
gebruiker_inlog, met eigen handgeschreven endpoints (inloggen, wachtwoord zetten of resetten).
Roltoewijzing is meervoudig en materieel. De geldigheidsperiode op de rol levert proefaccounts op die vanzelf verlopen ("editor tot 15-10"), zonder SQL-opruiming achteraf. Je kunt ook terugvragen wie op een bepaalde datum admin was.
domein op de rol is optioneel; leeg betekent alle domeinen. Het bereidt rollen per omgeving
of domein voor (studio, pf, configuratie). Later kan Toegangsspraak of OpenFTV dit als PIP-gegevens
gebruiken, in plaats van de vaste authz/manager/data/entities/roles.json.
Blokkeren gebeurt via Status, beëindigen via afvoer. Geblokkeerd is tijdelijk en omkeerbaar. Afvoer van de entiteit betekent dat het account echt beëindigd is. Hard verwijderen is niet nodig. Voor de AVG staat er bewust weinig persoonsgegeven in: gebruikersnaam, weergavenaam en e-mail.
Naamgeving in V3
De GE's heten GebruikerIdentiteit, GebruikerStatus en GebruikerRoltoewijzing, met de
entiteit als voorvoegsel zoals bij QuerydefinitieStatus; zo blijven GE-namen globaal uniek. De
enums heten Gebruikersstatus en Gebruikersrol, zodat ze niet met de GE-namen botsen. Een
proefrun van codegen (--domein beheer --prefix beheer --mode additive, naar een tijdelijke map)
slaagt en geeft de tabellen gebruiker, gebruiker_aanvang, gebruiker_einde en per GE
gebruiker_gebruiker<ge> met _data (en _aanvang/_einde voor de materiële GE's).
Besluiten (6 oktober 2026)
- Naamconflict — besloten: migreren. De proefrun bevestigt het: de hub-tabel heet
gebruiker, net als de huidige plumbing-tabel. De typenaam blijftGebruiker; de huidige tabel gaat op ingebruiker_inlog(hash, laatste login) plus een hub met registraties. De naamgebruiker_inlogbotst niet met de gegenereerde tabellen (die hetengebruiker_gebruiker…). Volgorde: eerst de bestaande rijen overzetten (per rij een hub en GE's via de registratie-engine, hash naargebruiker_inlog), dan pas de oude tabel weg. - Login en middleware lezen uit het register — besloten: optie B (per request). Nu staan rol
en
actiefin één platte rij en zet de login ze in de JWT. Daarna kijkt niemand meer naar de database tot het token verloopt (24 uur). Met het nieuwe model staan rol en status in bitemporele tabellen, met geldigheid. Dat geeft twee vragen:- Waar leest de login de rol? Uit de actuele, geldige
GebruikerRoltoewijzingenGebruikerStatus("nu"), niet meer uit een kolom. Dat is een tijdreisquery op peilmoment nu, dezelfde die de API al gebruikt. - Wanneer leest de middleware opnieuw? Optie A: alleen bij de login (zoals nu). Een blokkade of een verlopen proefrol werkt dan pas na maximaal 24 uur. Optie B: bij elk request de status en rol "nu" nalezen (één query, eventueel een korte cache). Een blokkade werkt dan direct, en een rol die om 00:00 afloopt ook. Gekozen: B; anders levert de materiële geldigheid van de rol in de praktijk weinig op.
- Kip-en-ei: de eerste admin (
SeedAdminGebruikeruit.env) moet dan een hub, GE's en een registratie aanmaken via de engine, geen losse INSERT. Zonder die admin kan niemand inloggen om de rest aan te maken.
- Waar leest de login de rol? Uit de actuele, geldige
- Rechten op de gegenereerde routes — besloten: apart spoor (autorisatie, geen codegen).
Codegen levert de routes; wie ze mag aanroepen regelt de autorisatielaag. Voor domein
beheermoeten lezen en schrijvenadminvragen, ook alsLEESTOEGANGopen staat. Dat komt in de middleware of het FTV-beleid, niet in het V3-model. Tot dat er is: de gegenereerde routes vanbeheerniet aanzetten op een publieke omgeving.
Gebouwd (6 oktober 2026)
| Onderdeel | Waar |
|---|---|
Gegenereerde entiteit, domein beheer |
model/beheer_*.go (codegen --mode additive --domein beheer --prefix beheer) |
Plumbing gebruiker_inlog, oude tabel als GebruikerOud |
model/gebruiker.go |
Oude tabel hernoemen vóór de hub, gebruiker_inlog + FK |
dbsetup/gebruiker_tabellen.go |
| Stand "nu", aanmaken via de engine, seed, migratie, login, wachtwoorden | gebruikers/ |
| Rol en status per verzoek (cache 30 s), claims in de request-context | middleware/gebruiker_stand.go |
Engine weigert domein beheer zonder admin (ook /registratie/, GraphQL) |
handlers/registration_beheer.go |
Gegenereerde routes van beheer: lezen en schrijven admin |
routes/leestoegang.go |
beheer niet in het GraphQL-schema |
dynql/schema_builder.go |
Waarom toch een stukje autorisatie (2b). Zonder ingreep waren de gegenereerde routes
anoniem leesbaar (gebruikersnamen en e-mail openbaar zolang LEESTOEGANG=open) en kon een editor
zichzelf via /registratie/ admin maken. De minimale regel "domein beheer = admin" zit daarom
in deze stap; fijnmazige autorisatie (rollen per domein, FTV) blijft een apart spoor.
Getest tegen een lege Postgres met een oude tabel: migratie (wachtwoorden blijven werken,
actief=false → geblokkeerd), seed, idempotente herstart, login (fout wachtwoord 401,
geblokkeerd 403), blokkade werkt na ≤ 30 s, verlopen proefrol → 403, een editor die zichzelf
admin wil maken via /registratie/, GraphQL of PATCH → 403, wachtwoord zetten/genereren/zelf
wijzigen, geen hash in de registratiegeschiedenis. Unit-tests: gebruikers/stand_test.go,
middleware/gebruiker_stand_test.go, handlers/registration_beheer_test.go.
Nog niet: registraties hebben geen actor-veld (wie registreerde wat); rollen met een domein
tellen nog niet mee; een devloop-rebuild zonder domein beheer gooit de gegenereerde bestanden
weg (AUTH-gids §11).
Vervolg
- Stap 1: ✅ model als V3-JSON, codegen-proefrun geslaagd, besluiten genomen.
- Stap 2: ✅ codegen,
gebruiker_inlog, migratie, login, seed, middleware. - Stap 2b: ✅ minimaal:
beheeralleen vooradmin, ook lezen. Fijnmazig (per domein, FTV): open. - Stap 3: ✅ Studio-activiteit Gebruikers (
gebruikersActivity.jsx), met Playwright doorgelopen tegen een testdatabase: aanmaken, rol erbij/eraf, (de)blokkeren, eigen wachtwoord. - Later: uitnodiging en wachtwoordherstel per e-mail (SMTP draait al voor de pf-notificaties).