Bestand: docs/MIM_VERGELIJKING.md

Vergelijking: Bitemporeel Register Model vs MIM

MIM = Metamodel Informatiemodellering, de Nederlandse standaard voor informatiemodellen, beheerd door Geonovum. Versie 1.2+ is de huidige werkversie. Bron: https://docs.geostandaarden.nl/mim/mim/

1. Stereotype-mapping (kern)

MIM stereotype / metaclass Bitemporeel model (editor) Toelichting
«Objecttype» Entiteit (ENT) Directe 1:1 mapping. Beide zijn het hoofdobject waaraan gegevens hangen.
«Attribuutsoort» Veld (in GE of ENT) MIM: eigenschap van objecttype. Bitemporeel: veld in een struct.
«Gegevensgroep» (binding) MIM: aankoppeling van GGT aan objecttype. Bitemporeel: edge ENT→GE.
«Gegevensgroeptype» Gegevenselement (GE) Directe mapping. Groep samenhangende attributen onder een entiteit.
«Relatiesoort» Relatie (REL) MIM: verbinding tussen twee objecttypen. Bitemporeel: relatie-struct.
«Relatieklasse» Relatie (met velden) MIM: relatie die zelf ook attributen draagt. Bitemporeel: REL met velden.
«Enumeratie» Enumeratie 1:1 mapping. Beide: vaste waardelijst.
«Enumeratiewaarde» Waarde in enumeratie 1:1 mapping.
«Primitief datatype» Gegevenstype Bitemporeel: basistype + format + validatie + normalisatie + weergave.
«Gestructureerd datatype» Gegevenstype (complex) MIM: samengesteld type met data-elementen. Bitemporeel: gegevenstype.
«Referentielijst» Referentielijst 1:1 mapping (v06 bevat referentielijst-set: lijst + item + koppelrelatie).
«Generalisatie» (nog niet gemodelleerd) MIM: subtype/supertype. Bitemporeel model heeft dit nog niet.
«Externe koppeling» (niet van toepassing) MIM: verwijzing naar object buiten eigen domein. Niet in bitemporeel poc.
«Keuze» (nog niet gemodelleerd) MIM: keuze tussen datatypes/relatiedoelen.
«Codelijst» Referentielijst (deels) MIM: beheerde externe waardelijst. Bitemporeel: via referentielijst.

2. Structurele overeenkomsten

Hiërarchie

Beide modellen volgen dezelfde basisstructuur:

MIM:    Objecttype ─→ Gegevensgroep ─→ Gegevensgroeptype ─→ Attribuutsoort
Bitemp: Entiteit   ─→ (edge)        ─→ Gegevenselement   ─→ Veld

In MIM is de «Gegevensgroep» een expliciet tussenelement dat de binding verzorgt tussen objecttype en gegevensgroeptype. In het bitemporele model is deze binding impliciet via de edge (relatie) tussen entiteit en gegevenselement in de editor, en via OnderliggendeGegevenselementen in de MetaRegistry.

Relaties

MIM:    Objecttype ←─ Relatiesoort ─→ Objecttype
Bitemp: Entiteit   ←─ Relatie      ─→ Entiteit

Beide modellen positioneren de relatie als een eigen modelelement dat twee objecttypen/entiteiten verbindt. In MIM kan een «Relatieklasse» ook eigen attributen hebben — in het bitemporele model kan een REL eveneens velden bevatten.

Attributen / Velden

Aspect MIM («Attribuutsoort») Bitemporeel (veld in struct)
Naam mim:naam Go veldnaam + json tag
Type mim:type → datatype Go type + schema tag (type/format)
Kardinaliteit mim:kardinaliteit (bijv. 1, 0..1, 0..*) Via momentvoorkomen op GE-niveau
Identificerend mim:identificerend = true Via isID of MetaRegistry IDKolom
Mogelijk geen waarde mim:mogelijkGeenWaarde Go pointer-types (nullable)

3. Bitemporele dimensie — het verschil

Het kernverschil is de bitemporele laag die het bitemporele model toevoegt:

Aspect MIM Bitemporeel model
Formele tijd (registratie) mim:heeftTijdlijnRegistratie (boolean flag) Altijd aanwezig: opvoer/afvoer + wijzigingen-tabel
Materiële tijd (geldigheid) mim:heeftTijdlijnGeldigheid (boolean flag) Via Aanvang/Einde GE's per entiteit
Wijziging / registratie Niet gemodelleerd Eerste-klas objecten: Registratie + Wijziging
Tijdreizen Niet in scope Query parameters ?t= (formeel), ?tm= (materieel)

MIM kent de concepten via boolean flags (indicatieMaterieleHistorie, indicatieFormeleHistorie, heeftTijdlijnGeldigheid, heeftTijdlijnRegistratie) maar modelleert de implementatie niet. Het bitemporele model maakt tijdbeheer een architecturaal onderdeel: aanvang/einde als aparte GE's met versiegeschiedenis, wijzigingen als audittrail, en formele tijd via de wijzigingen-tabel.

4. MIM Linked Data (RDF) formaat

MIM definieert naast de UML-representatie (XMI) ook een Linked Data vocabulaire:

  • Namespace: http://modellen.mim-standaard.nl/def/mim#
  • Shapes prefix: http://modellen.mim-standaard.nl/def/mim-shapes#
  • Gebaseerd op OWL/RDFS/SHACL

Voorbeeldklassen in RDF:

mim:Objecttype          # → Entiteit
mim:Attribuutsoort      # → Veld
mim:Gegevensgroeptype   # → Gegevenselement
mim:Relatiesoort        # → Relatie
mim:Enumeratie          # → Enumeratie
mim:Enumeratiewaarde    # → Waarde
mim:PrimitiefDatatype   # → Gegevenstype

Dit is een apart serialisatieformaat naast XMI. Export naar MIM-LD zou een aparte exporter vereisen die Turtle/JSON-LD genereert.

5. Exportmogelijkheden naar MIM

Via XMI (UML-profiel)

De bestaande XMI 1.1 exporter kan worden uitgebreid met MIM-stereotypes:

  1. Stereotype toevoegen: <UML:Stereotype name="Objecttype"/> etc.
  2. Tagged values: MIM-metagegevens als tagged values (herkomst, definitie, datum opname, etc.)
  3. EA compatibiliteit: EA ondersteunt MIM via een MIM-profiel/add-in

Voordeel: past in het bestaande export-pad via XMI. Nadeel: vereist dat alle classes/attributen voorzien worden van correct stereotype + tagged values.

Via Linked Data (Turtle/JSON-LD)

Een nieuwe exporter die het MIM-vocabulaire gebruikt:

@prefix mim: <http://modellen.mim-standaard.nl/def/mim#> .

<#Persoon> a mim:Objecttype ;
  mim:naam "Persoon" ;
  mim:attribuut <#Persoon_naam> .

<#Persoon_naam> a mim:Attribuutsoort ;
  mim:naam "naam" ;
  mim:type <#CharacterString> .

Voordeel: direct MIM-compliant, machine-leesbaar. Nadeel: apart serialisatieformaat, vereist RDF-kennis.

Aanbeveling

De XMI-route met MIM-stereotypes is het meest praktisch:

  • Hergebruik van de bestaande XMI export
  • Import in EA met MIM-profiel
  • De mapping Entiteit→Objecttype, GE→Gegevensgroeptype, REL→Relatiesoort is straightforward

Een MIM-LD exporter is een toekomstige uitbreiding voor linked-data ecosystemen.

6. Wat ontbreekt voor volledige MIM-conformiteit?

MIM-concept Status in bitemporeel model Actie nodig
Generalisatie (subtype/super) Niet aanwezig Toevoegen als edge-type in editor
Keuze (tussen types/relaties) Niet aanwezig Optioneel; complex MIM-construct
Externe koppeling Niet aanwezig Relevant voor registratiekoppeling
Codelijst Via referentielijst (deels) Uitbreiden met externe bronverwijzing
MIM tagged values Niet in XMI export Toevoegen aan XMI exporter
Aggregatietype (compositie) Niet expliciet Toevoegen als edge-property
Kardinaliteit op relatie Via momentvoorkomen Mapping naar MIM-kardinaliteit
Unidirectioneel flag Niet aanwezig Toevoegen als edge-property

7. Samenvatting

Het bitemporele model en MIM zijn compatibel op structureel niveau: de kern- concepten (objecttype/entiteit, gegevensgroeptype/GE, relatiesoort/relatie, enumeratie, datatype) mappen 1:1. Het bitemporele model voegt daar een laag tijdbeheer aan toe die MIM niet definieert maar wel erkent via boolean flags.

Export naar MIM is haalbaar via de bestaande XMI-route, mits aangevuld met MIM-stereotypes en tagged values. Een MIM-LD (Turtle) exporter is een logische vervolgstap voor linked-data interoperabiliteit.